Czy można palić owsem w piecu na pellet? Zalety, wady i praktyczne wskazówki

Coraz więcej właścicieli kotłów na pellet zastanawia się, czy zamiast pelletu można wykorzystać tańsze paliwa, takie jak owies. Powodem są przede wszystkim wahania cen pelletu oraz chęć zwiększenia niezależności od jednego rodzaju opału.

Na forach internetowych i grupach dyskusyjnych regularnie pojawiają się pytania:

• Czy piec na pellet spali owies?

• Czy można mieszać owies z pelletem?

• Jakie ustawienia zastosować?

• Czy takie rozwiązanie jest bezpieczne?

Odpowiedź brzmi: tak, ale nie w każdym kotle i nie zawsze jest to rozwiązanie zalecane przez producenta.

Czy owies nadaje się do ogrzewania domu?

Owies należy do biomasy i od wielu lat jest wykorzystywany jako paliwo w specjalnie przystosowanych urządzeniach. Jego wartość opałowa wynosi około 14–16 MJ/kg, czyli jest nieco niższa niż dobrej jakości pelletu drzewnego.

Największą zaletą owsa jest możliwość wykorzystania lokalnie dostępnego paliwa, którego cena w niektórych okresach może być niższa od pelletu.

Jednocześnie należy pamiętać, że spalanie zbóż wiąże się z:

• większą ilością popiołu,

• większym ryzykiem powstawania spieków,

• szybszym zabrudzeniem wymiennika,

• większą częstotliwością czyszczenia kotła,

• możliwością występowania korozji wysokotemperaturowej.

Czy każdy piec na pellet może spalać owies?

Nie.

Większość nowoczesnych kotłów na pellet projektowana jest wyłącznie do spalania pelletu drzewnego zgodnego z normą ENplus A1. Producent dobiera konstrukcję palnika, algorytmy sterownika oraz parametry spalania właśnie pod ten rodzaj paliwa.

Stosowanie owsa w urządzeniu, które nie zostało do tego przystosowane, może prowadzić do:

• problemów z rozpalaniem,

• niestabilnej pracy palnika,

• odkładania się spieków,

• zwiększonego zużycia elementów palnika,

• utraty gwarancji producenta.

Dlaczego nowoczesne kotły mogą mieć problemy ze spalaniem owsa?

Wbrew powszechnej opinii sam proces spalania owsa nie zawsze stanowi największy problem. Wiele nowoczesnych palników jest konstrukcyjnie w stanie poradzić sobie z różnymi rodzajami biomasy.

Problemem mogą być natomiast systemy automatycznej regulacji pracy kotła. Według informacji przekazywanych przez serwisantów niektórych producentów, czujniki płomienia oraz algorytmy sterujące zostały opracowane przede wszystkim z myślą o pellecie drzewnym.

Owies spala się w nieco inny sposób niż pellet – płomień może mieć inną intensywność i charakterystykę. W efekcie sterownik może błędnie interpretować warunki spalania i nie zawsze odpowiednio dostosowywać parametry pracy palnika.

Dlatego nawet jeśli sam palnik jest w stanie fizycznie spalić owies, automatyka kotła może nie być do tego w pełni przystosowana.

Z tego powodu przed zastosowaniem paliw alternatywnych warto skonsultować się z producentem lub autoryzowanym serwisem danego urządzenia.

Mieszanka pelletu i owsa – kompromis stosowany przez użytkowników

W praktyce część użytkowników stosuje mieszanki pelletu z owsem.

Najczęściej spotykane proporcje to:

• 90% pelletu + 10% owsa,

• 80% pelletu + 20% owsa,

• 70% pelletu + 30% owsa.

Dodatek niewielkiej ilości owsa może ograniczyć koszty ogrzewania, jednak wraz ze wzrostem udziału zboża rośnie ryzyko powstawania spieków i problemów eksploatacyjnych.

Każdy kocioł reaguje inaczej, dlatego nie istnieją uniwersalne proporcje odpowiednie dla wszystkich urządzeń.

Jakie kotły lepiej radzą sobie z paliwami alternatywnymi?

Największą elastyczność zapewniają urządzenia wyposażone w:

Palniki z ruchomym rusztem

Ruchomy ruszt pomaga usuwać popiół i spieki powstające podczas spalania biomasy o gorszych parametrach.

Automatyczne czyszczenie palnika

Regularne usuwanie osadów pozwala utrzymać stabilną pracę urządzenia.

Rozbudowane możliwości regulacji

Sterowniki umożliwiające zmianę:

• ilości podawanego paliwa,

• mocy nadmuchu,

• czasu pracy podajnika,

• częstotliwości czyszczenia,

ułatwiają dostosowanie pracy kotła do różnych rodzajów biomasy.

Czy kotły z palnikami KIPI pozwalają na spalanie innych paliw? 

Palniki obrotowe KIPI są znane z dobrej odporności na powstawanie spieków i wielu użytkowników eksperymentuje z różnymi rodzajami biomasy.

W praktyce spotyka się spalanie:

• pelletu drzewnego,

• pelletu agro,

• mieszanek pelletu z owsem,

• innych paliw biomasowych.

Należy jednak pamiętać, że zakres dopuszczonych paliw zależy od konkretnego modelu kotła oraz zaleceń producenta. Zawsze należy kierować się dokumentacją techniczną urządzenia.

Jakie są objawy nieprawidłowych ustawień podczas spalania owsa?

Jeżeli po zmianie paliwa pojawiają się:

• duże spieki w palniku,

• niedopalony opał w popielniku,

• częste wygaszanie kotła,

• dymienie,

• szybkie zabrudzenie wymiennika,

oznacza to, że parametry spalania wymagają korekty lub dane paliwo nie nadaje się do danego urządzenia.

Przykładowe kierunki zmian ustawień palnika

W przypadku przechodzenia z pelletu na mieszankę pelletu z owsem użytkownicy najczęściej:

• nieznacznie zwiększają nadmuch,

• skracają czas podawania paliwa,

• częściej uruchamiają funkcję czyszczenia palnika,

• stopniowo zwiększają udział owsa zamiast robić to od razu.

Nie istnieją jednak uniwersalne ustawienia odpowiednie dla wszystkich kotłów.

Każda zmiana parametrów powinna być wykonywana ostrożnie i najlepiej po konsultacji z serwisem producenta.

Czy ogrzewanie owsem jest opłacalne?

Wszystko zależy od aktualnych cen paliw. Samo porównanie ceny za tonę nie daje pełnego obrazu, ponieważ owies ma nieco niższą wartość opałową niż pellet drzewny.

Przyjmuje się, że:

• pellet drzewny dostarcza około 4,8-5,0 kWh energii z 1 kg,

• owies dostarcza około 4,0-4,2 kWh energii z 1 kg.

Oznacza to, że aby uzyskać podobną ilość ciepła jak z 1 tony pelletu, potrzeba około 1,15-1,20 tony owsa.

Przykładowe porównanie kosztów

W praktyce wielu użytkowników przyjmuje prostą zasadę:

Owies zaczyna być naprawdę interesującą alternatywą dopiero wtedy, gdy jego cena jest niższa od ceny pelletu o około 20-30%.

Przykładowo:

• przy cenie pelletu 1400 zł/t owies powinien kosztować maksymalnie około 1000-1100 zł/t,

• przy cenie pelletu 1600 zł/t rozsądną granicą będzie około 1100-1250 zł/t.

Jeżeli różnica cen jest niewielka, dodatkowe obowiązki związane z eksploatacją mogą zniwelować potencjalne oszczędności. Spalanie owsa zwykle oznacza bowiem:

• częstsze czyszczenie kotła,

• większą ilość popiołu,

• większe ryzyko powstawania spieków,

• szybsze zużycie elementów palnika,

• możliwość utraty gwarancji w urządzeniach nieprzystosowanych do takiego paliwa.

Z tego powodu wielu użytkowników zamiast całkowitego przechodzenia na owies stosuje mieszanki, np. 80% pelletu i 20% owsa. Pozwala to częściowo ograniczyć koszty ogrzewania, zachowując jednocześnie stabilną pracę kotła.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje jednak stosowanie paliwa zalecanego przez producenta oraz wcześniejsze sprawdzenie, czy dany kocioł dopuszcza spalanie innych rodzajów biomasy.

Przykład dla domu zużywającego 5 ton pelletu rocznie

Załóżmy, że dom jednorodzinny zużywa w sezonie grzewczym około 5 ton pelletu.

Warto pamiętać

✔ Wyliczenia mają charakter orientacyjny.

✔ Rzeczywiste zużycie paliwa zależy od jakości pelletu i owsa.

✔ Nie każdy kocioł na pellet jest przystosowany do spalania paliw alternatywnych.

✔ Przed zmianą paliwa należy sprawdzić zalecenia producenta urządzenia.

Niektórzy producenci poszli w innym kierunku 

Wahania cen pelletu w ostatnich latach pokazały, jak dużym problemem może być uzależnienie domu od jednego rodzaju paliwa. W okresach gwałtownych podwyżek lub problemów z dostępnością pelletu wielu użytkowników zaczęło szukać alternatyw, takich jak owies, pellet agro czy inne rodzaje biomasy.

Jednym z rozwiązań tego problemu są kotły umożliwiające korzystanie z dwóch różnych paliw. Przykładem jest kocioł MPM Wood Pell, który łączy automatyczne spalanie pelletu z możliwością tradycyjnego spalania drewna.

Dzięki temu użytkownik może na co dzień korzystać z wygody ogrzewania pelletem, a w okresach wysokich cen pelletu lub problemów z jego dostępnością przejść na drewno, które w wielu regionach nadal pozostaje jednym z najtańszych paliw do ogrzewania domu.

Takie rozwiązanie pozwala zwiększyć niezależność energetyczną i ograniczyć ryzyko związane z gwałtownymi zmianami cen na rynku paliw.

Podsumowanie

Owies może być alternatywą dla pelletu, ale nie jest paliwem uniwersalnym.

Przed jego zastosowaniem warto sprawdzić:

✓ czy producent dopuszcza takie paliwo,

✓ czy palnik poradzi sobie z większą ilością popiołu,

✓ czy potencjalne oszczędności są rzeczywiście warte dodatkowej obsługi kotła.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje stosowanie paliwa zalecanego przez producenta oraz wybór urządzeń, które zostały zaprojektowane z myślą o pracy z różnymi rodzajami biomasy.